TIJDSLIJN ABDIJ OOSTEEKLO
(versie 09/10/2025) Guido Van der Eecken

Deze tijdslijn is samengesteld met gegevens uit respectievelijk:
– originele documenten uit het Rijksarchief Gent (archief abdij Oosteeklo) die door Godfried Stockman en mijzelf werden gefotografeerd en in leesbare teksten werden overgeschreven,
– de monografie “Geschiedenis van de gemeente Oosteeklo” door Frans de Potter (1886),
– de “Ontstaansgeschiedenis en de verdere groei van de Cisterciënzerinnenabdij van Oosteeklo, van circa 1226 tot 1506” door Leo Adriaensen (1966),
– & diverse.
Het laatste gedeelte, over de huidige sites in Oosteeklo en Gent komt uit hetzelfde RAG, werd verzameld door Frank Baete en aangevuld door Steven Roosen en Godfried Stockman.
De tekstlijn wordt afgesloten met de vermelding van de archiefdrager:
– voor de meesten zal daar RAG staan met het nummer van de bundel,
– voor de gegevens uit de monografie van Frans De Potter staat DP,
– voor de verhandeling van Leo Adriaensen staat LA met het bladzijdenummer,
Hier en daar is nuttige informatie of algemene kennis bijgevoegd.
Het vermelde jaartal is soms enkel een situering in de tijd.
| 1225 | Schenking van fundatiegronden (gronden waarvan de opbrengst blijvend bestemd is voor een religieus of liefdadig doel) door graaf Ferrant van Portugal en Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen en Henegouwen. (Haar vader, graaf Boudewijn IX, had in 1204 de titel ‘keizer van Constantinopel’) met de verplichting van een eeuwig gezongen jaargetijde voor hun zielenheil (RAG 12 / bij DP staat 1228 vermeld). |
| 1228 | Melding dat de abdij verbonden is met de Orde van Citeaux (LA 5). |
| 1232 | Op 28 juli krijgt de abdij een pauselijke erkenning in een bulle van Gregorius IX (DP). |
| 1249 | Schenking door gravin Margaretha van Vlaanderen (Margaretha van Constantinopel) van 90 bunder (1 bunder = 1ha 33a 68ca) heide, bos en land, waarop de abdijsite gelegen is en 93 bunder land in Sint-Kruis en Sint-Gillis (RAG 53, 90 / DP). |
| 1256 | De kloostergemeenschap treedt toe tot de Orde van Citeaux (in het Latijn “Cistercium” vandaar de naam: Cisterciënzers) (RAG 111). |
| 1257 | Simon van de Walle maakt aan de zusters een jaarlijkse rente over van 1 mark Vlaams (= 2 pond Vlaams of 467 gram zilver), om het jaargetijde van hem en zijn vrouw te onderhouden (LA 9). |
| 1267 | – Abdis Gisla (Egidia) de Salsyne (DP). – Eerste aankoop van gronden (LA 103). |
| 1286 | – Abdis Cristine Trys (RAG 54, 123). – Aankoop van 124 bunder heide van de abdij van Loos (Cisterciënzerinnenabdij nabij Rijsel, tot 1668 behorend tot het graafschap Vlaanderen) (RAG 54, 90 / LA 104). |
| 1288 | – Abdis Catherina van Boulare (RAG 123 / LA 104). – Gillis Lebbin schenkt de abdij een jaarlijkse rente van 20 schelling Parisis (DP). |
| 1290 | Abdis Ida Damman (RAG 123). Ida komt uit de bekende Gentse familie Damman (DP / LA 105). |
| 1292 | Vermelding dat er ook broeders tot het abdij behoren. Deze stonden onder leiding van een prior en waren met de grondontginning belast (DP). |
| 1307 | Abdis Agnes van de Hove (RAG 123). |
| 1310 | Abdis Heylesoete de Roeleers (RAG 123). Hier zijn de charters onduidelijk, aangezien vóór 1310 drie abdissen vernoemd worden: Heiewijf, Agnes en Agatha (LA 106). |
| 1312 | Abdis Maria Keelcapons (RAG 123). Onder haar bewind komt er een verbetering in het economisch leven van de abdij. Verscheidene nonnen: de zusters Papen, Margriet Servais, Clemencie Niermaars, Isabella Uter Hellen en de convers (lekenzuster) Gheile, brengen beterschap door schenkingen. Er is ook sprake van een opvolgster: Elisabeth Bloc en een periode van bloei met de intrede van verschillende gegoede monialen zoals: Kathelijne van Artevelde, Margaretha van Izegem, Margriet van Waes en Clara Tollins (LA 108). |
| 1322 | Aankoop van weidegrond in Lapscheure (RAG 29). |
| 1333 | Abdis Belina van Zomergem (RAG 123). |
| 1358 | Abdis Clara Tollins (RAG 123). |
| 1364 | Oosteeklo wordt ‘Eeklo’ genoemd (RAG 29). |
| 1382 | Abdis Marguerite vanden Berghe (RAG 123). |
| 1405 | – Abdis Marguerite van Wilsens (RAG 123). – Het abdijpatrimonium wordt groter door giften van gronden o.a. in Ertvelde (LA 111). – Aanleg van een afwateringgracht naar het zuiden, richting Gent (DP). |
| 1407 | De afwateringgracht veroorzaakt wateroverlast in Sleidinge. Op bevel van de schepenen van Gent wordt ze gedempt en moet de afwatering van de abdijgronden naar het noorden, richting Boekhoute gebeuren (DP). |
| 1408 | Melding van een oude fundatie van een uitgestrekt gebied van aan Bijsterveld (bijster = armtierig) tot het noorden van Bassevelde (RAG 54). |
| 1412 | Abdis Margaretha van de Voorde (RAG 123). Margaretha is verwant met de gekende familie Van de Voorde uit Gent. Zij sluit een overeenkomst met het Lazarus hospitaal van Gent over de toegankelijkheid van een weg ‘in de buurt’ van West-Eeklo (Eeklo) dat beide instellingen dit pad in vrede mogen gebruiken (LA 113). (Het Lazarushospitaal werd opgericht in 1146 en lag aan de huidige Hoogstraat en Rasphuisstraat. Later werd het bekend als het Dominicanenklooster of Rijke Gasthuis.) |
| 1426 | Abdis Jacquemine Seijssins (RAG 54). |
| 1433 | Op 1 augustus wordt de abdij onder bescherming van de schepenen van de stad Gent geplaatst, omdat moedwillige personen de religieuzen verhinderen om hun religieuze taken uit te voeren (DP). |
| 1440 | Abdis Catherine Dappers (RAG 123). 1468 – Abdis Catherine Seysens (RAG 123). |
| 1488 | Overstromingen rond Biervliet, waarbij het dorp Steenlandt – waar de abdij gronden heeft – en een oude heirbaan voorgoed van de aardbodem verdwijnen. Als gevolg van dit laatste wordt in Oosteeklo de Antwerpse heirweg verplaatst over de heide van de abdij. Hierdoor heeft de abdij ook het recht om langs dit traject bomen te planten en/of te kappen (RAG 90 / DP). |
| 1490 | De zusters krijgen af te rekenen met afpersingen en wreedheden van o.a. de valkeniers en de dienaren van Joost van Schorisse. Zij beweren recht te hebben op overnachting als zij in de omgeving op vogeljacht zijn. Ondanks een verbod breken ze toch in en richten verwoestingen aan. Uit onvrede over het voedsel dat wordt opgediend werpen ze de boter tegen de zoldering (DP / LA 251). |
| 1493 | Na een verzoek tot vermindering van de opgelegde subsidie (grafelijke belasting) wordt het bedrag van 60 pond Vlaams tot 30 pond gehalveerd (RAG 2). |
| 1495 | Abdis Quitine van Masteijn (RAG 19, 53, 54). |
| 1498 | Creatie van het antifonarium (Zangboek dat gebruikt wordt bij het zingen van de getijdengebeden. Abdis Quintine is samen met haar zuster Philipina te zien in een miniatuur, knielend en met de staf van Bernardus in de hand.) (RAG 77, 79, 80). |
| 1504 | – Abdis Catharina de Beer (RAG 123). De rekeningen onder het beheer van abdis Catharina de Beer (1504 – 1527) zijn bewaard gebleven en getuigen van heel wat bouwactiviteit. Ze werden gecontroleerd door de visitator (toezichthouder): de abt van Jardinet (Cisterciënzerinnenabdij in Walcourt, in de 15de eeuw door Cisterciënzer monniken overgenomen) en de pater-immediatus (vader-abt): de abt van Clairvaux (een dochterabdij van Citeaux) (RAG 19). – 16 Koorzusters (slotzusters, monialen) (RAG 19). – In de periode 1504 -1527 worden 8 abdijbroeders vermeld: Andries, Denijs, François, Hendrick, Jan, Joos, Pieter en Willem (RAG 19). – Herstel van de windmolen (RAG 19). – Inventaris van de heidegronden (RAG 53). – Eindafrekening: 106 pond deficit (RAG 19). |
| 1505 | – 13 Koorzusters (RAG 19). – De molenberg wordt opgehoogd (RAG 19). – Er worden 2 waterputten gedolven bij de brouwerij, er zijn werken aan het pesthuis, de poort, de schouwen in de werkkamer en de keuken (RAG 19). – Zoektocht naar zuster Margriet, ze verdronk te Meulenstede (RAG 19). – Eindafrekening: 6 pond baat (RAG 19). |
| 1506 | – 12 Koorzusters (RAG 19). – Eeklo wordt ‘West-Eeklo’ genoemd (RAG 19). – De slaapzaal wordt met tegels gedekt. Aankoop van 10.000 daktegels, 300 noktegels, 200 gootpannen, 1000 stenen, 51 vloertegels voor de oven en 19 mudden kalk, gekocht te Stekene en verscheept tot Kluizen (RAG 19). – Aan het kantoor wordt een omheining geplaatst en het duivenhok hersteld (RAG 19). – Uit financiële noodzaak wordt aan de zusters geleerd om laken te weven dat ze door de volders van Eeklo laten bewerken en nadien zelf op de markten van Antwerpen en Brugge verkopen (RAG 19). – Eindafrekening: 112 pond deficit (RAG 19). |
| 1507 | – 14 Koorzusters (RAG 19). – Herstelling van de molen, het oksaal in de kerk, de keuken en het wolhuis (RAG 19). – De abdij zit in hoge financiële nood. Broeder François wordt op bedeltocht gestuurd (RAG 19 / DP). – Pastoor van Boekhoute: Jorys de Conync (RAG 19) – Eindafrekening: 315 pond baat (RAG 19). |
| 1508 | – 14 Koorzusters (RAG 19). – 85,5 Dagen metselwerk door de metsers van Beaupré (Cisterciënzerinnen abdij nabij Geraardsbergen): een nieuw spreekhuis, nieuwe vensters in het gastenverblijf en in de keuken, de kapittelzaal, de slaapkamer van de abdis en in het pesthuis; dichtmetselen van het graf van de abdis in de kerk; herstelling van de haard in de abdijkeuken, de keuken van de abdis en in het wolhuis (RAG 19). – 54,5 Werkdagen voor het dekken met daktegels van: de ziekenkamer, de pandgang, de abdijkeuken en de spreekkamer (RAG 19). – Aankoop van 30 mudden kalk, 11.000 kareelsteen voor het spreekhuis en andere, 6.000 daktegels en 300 Stekense steen voor de haarden (RAG 19). – 35 Dagen schrijnwerk: de ramen voor het gastenverblijf, een deur en een raam in de kamer van de heer Willems en een nieuwe deur en raam in de kapittelzaal (RAG 19). – De houtzagers van Waarschoot worden betaald voor het zagen van 5.100 voet eikenhout (1.404 meter), 27 voet (7,5 meter) eikenbalken voor de zolder van de slaapzaal en 1.733 voet (477 meter) without voor de slaapzaal (RAG 19). – 48 Werkdagen voor de timmerlui van Waarschoot voor het timmeren van een nieuw spreekhuis (RAG 19). – 38 Werkdagen om de helft van de zolder in de slaapzaal te vernieuwen (RAG 19). – 51 Dagen timmerwerk aan de nieuwe kamer, de molen, de koestal, de paardenstal, de poort, het duivenhok en in het weef- en wolhuis (RAG 19). – De lochting wordt omheind (RAG 19). – De zusters worden aangeleerd om tafellaken te weven om op de markten van Brugge, Gent en Antwerpen te verkopen (RAG 19). – Er is een betaling om het water van de klok te vergieten (RAG 19). |
| 1509 | – Vermelding van 2 mannelijke conversen (lekenbroeders) (RAG 19). – In de slaapzaal worden slaapcellen getimmerd (voorheen sliepen de zusters in een open slaapzaal op matrassen op de grond) (RAG 19). – Eindafrekening van 1508 en 1509 samen: 171 pond deficit (RAG 19). |
| 1510 | – 13 Koorzusters (RAG 19). – Voor de bouw van de muur worden 47.500 kareelstenen geschonken en 20.000 aangekocht (RAG 19). – Herstel van het strodak van de schaapstal, de schuur en de koeienstal (RAG 19). – Herstel van het uurwerk (RAG 19). – Rond nieuw plantgoed worden doornstruiken geplant, om deze tegen de vraatzucht van herten te beschermen (RAG 19). – In de ‘meers’ (aan de Antwerpse heirweg in Ertvelde) wordt naar de Burggravestroom een watergang gegraven waar de schepen van Gent kunnen aanleggen (RAG 19). – Een deskundige uit Beaupré komt onderzoeken of de grond in de buurt geschikt is om kareelsteen te bakken (RAG 19). – Eindafrekening: 215 pond deficit (RAG 19). |
| 1511 | – 11 Koorzusters (RAG 19). – Er zijn schenkingen van 34 pond 25 schelling om de muur te bouwen (RAG 19). – 145 Dagen metselwerk door de metsers van Beaupré om de muur te metsen, een venster te steken in het gastenverblijf en om op het goed ‘Flickiere’ funderingen aan te leggen (RAG 19). – Aankoop van 30.000 kareelstenen en 20 mudden kalk (RAG 19). – 8 Dagen werk om de schuur te herstellen en te dekken met stro (RAG 19). – Er wordt een slachter betaald om: 4 vette ossen, 8 koeien, 9 varkens en 1 ram te slachten. Bijkomend wordt nog vers rundsvlees en 4 lammeren aangekocht (RAG 19). (Volgens de regel van Benedictus – die de Cisterciënzers volgen – is de consumptie van viervoetige dieren verboden, maar deze regel geldt enkel voor de gemeenschappelijke maaltijden in de refter en niet daarbuiten en is evenmin voor zieken en ouderen van toepassing. Het bezoek van hoge gasten of feestdagen kan ook uitzonderingen meebrengen. Er zijn dus heel wat mogelijkheden om de regel soepel toe te passen.) – Eindafrekening: 266 pond deficit (RAG 19). |
| 1512 | – 16 Koorzusters (RAG 19). – 19 Dagen timmerwerk om de plankenvloer in de slaapzaal te leggen (RAG 19). – In het gastenverblijf worden 7 vensterramen uit pijnboomhout geplaatst (RAG 19). – 5 Dagen herstelwerk aan de molen (RAG 19). – Aan beide zijden van de poort wordt de walgracht geruimd en verder gedolven, achter de ziekenzaal wordt een gracht van 24 roe (93 meter) gegraven (RAG 19). – Het kapittelboek wordt ingebonden en het zomerboek en een missaal worden hersteld (RAG 19). – Eindafrekening: 471 pond deficit (RAG 19). |
| 1513 | – 16 Koorzusters (RAG 19). – Rond de moestuin wordt een omheining geplaatst en aan de walgracht wordt verder gedolven door 26 werkmannen (RAG 19). – Eindafrekening: 188 pond baat (RAG 19). |
| 1514 | – 13 Koorzusters (RAG 19). – Inpoldering van 20 gemeten grond in Willemskerke (zal 3 jaar duren) (RAG 19). – Werken aan de kerk: dekken met schaliën (+/- 360 m²), plaatsen van een vergulden haan op de kerktoren, plaatsen van lood op de nok van de kerk en de goot van de slaapzaal, plaatsen van een houten altaar (RAG 19). – 40 Dagen werk door werklieden van Waarschoot om een poort in de nieuwe muur te maken en om een wenteltrap in het gastenverblijf te metselen (RAG 19). – Betaling voor het verschepen van 15.000 kareelsteen, 32 mudden en 2 zakken kalk en 200 vloertegels en voor 3 weken werk om de grond aan de molen en aan de poort op te hogen (RAG 19). – Eindafrekening: 92 pond deficit |
| 1515 | – De grondaankopen van de laatste 40 jaar worden rechtsgeldig verklaard en krijgen vrijstelling van grondlasten (RAG 29). |
| 1516 | – 14 Koorzusters (RAG 19). – 2 Tegeldekkers worden betaald voor 24 dagen werk aan het pand (RAG 19). – Werken aan de windmolen: een nieuwe as, pestel en roeden, 50 planken om de molen te dekken, een nieuwe marberen halssteen en dwarslatten (RAG 19). – 3 Gemeten heide aan de molen wordt opengescheurd (RAG 19). – Eindafrekening: 59 pond deficit (RAG 19). |
| 1517 | – 16 Koorzusters (RAG 19). – Bouwen van een rosmolen en een huis (RAG 19). – Installatie van 8 beddenkoetsen in het gastenverblijf (RAG 19). – Werken aan de refter: 10 dagen om 2 nieuwe vensters te maken en 4 dorpels voor de kelders; 31 dagen om vensters en 2 gewelven te metsen en om de refter te verhogen (RAG 19). – Op de heide wordt turf gestoken (RAG 19). – Verder delven van de grote walgracht rond de abdij met 265 roe (1.021 m) (RAG 19). – Betaling van 14.400 kareelsteen en 24 mudden kalk (RAG 19). – Het gastenverblijf wordt wit gekalkt (RAG 19). – Verkoop van 50 eiken om de bedijking van Willemskerke te betalen (RAG 19). – Eindafrekening: 65 pond deficit (RAG 19). |
| 1519 | – 16 Koorzusters (RAG 19). – Opmeting van abdijeigendommen. De oppervlakte van de site met de walgracht bedraagt: 17,4 gemeten en 18 roe (= 77.802 m²) (RAG 30). – Heropmeting van de heide aan de Antwerpse heirweg. Voor 1 bunder is er vrijstelling van parochielasten gezien de galg (van het Ambacht Boekhoute waartoe Oosteeklo behoort) daar staat (RAG 90). – De omgeving van de abdijsite is nog steeds woeste heide (RAG 30). – Stad Eeklo wordt nog altijd ‘West-Eeklo’ genoemd (RAG 30). – 182 Pond giften van diverse personen o.a. van de visitator: abt van Jardinet (RAG 19). – Schenkingen van vensterglas voor de kerk, de kapittelzaal en het gastenverblijf (RAG 19). – 52 Dagen timmerwerk om de stormschade aan de rosmolen te herstellen (RAG 19). – 68 Dagen werk om rondom in de refter zitbanken te plaatsen, om 3 vensterluiken in de werkkamer te plaatsen en om nieuwe beddenkoetsen in de ziekenzaal te installeren. Gezien de clausuur is de ziekenzaal enkel voor abdijbewoners toegankelijk (RAG 19). – Eindafrekening: 134 pond deficit (RAG 19). |
| 1520 | – 12 Koorzusters (RAG 19). – 8 Dagen werk om met 2 tegeldekkers de panden te dekken en 6 dagen timmerwerk om in de refter tafels te maken (RAG 19). – Betaling van koperdraad om het torenuurwerk te doen slaan (RAG 19). – 29 Dagen werk van de strodekker om de varkenskoten te dekken (RAG 19). – Eindafrekening: 195 pond baat (RAG 19). |
| 1521 | – 17 Koorzusters (RAG 19). – Betaling van 3,5 dagen werk voor een tegeldekker en 2 metsers met hun knechten (RAG 19). – Aankoop van een huis met 6 gemeten grond in Boekhoute, met 63 appelbomen en populieren (RAG 19). – Aankoop van nog eens 1.000 daktegels uit Stekene (RAG 19). – Eindafrekening: 227 pond baat (RAG 19). |
| 1522 | – 18 Koorzusters (RAG 19). – Oorlog (Habsburgs-Franse oorlog 1521-1526.). Militaire inundatie van pachtland in Lembeke. Door de Fransen worden paarden opgeëist (RAG 19). – Aanleg van een boomgaard achter de kerk (130 appel- en perenbomen, 1 moerbeiboom en 1 kriekelaar) (RAG 19). – Plaatsen van een omheining rond de boomgaard, de schuur en het pesthuis (RAG 19). – Eindafrekening: 99 pond deficit (RAG 19). |
| 1523 | – 18 Koorzusters (RAG 19). – 3,5 Dagen metselwerk om de ketel in de abdijkeuken te metselen (RAG 19). – Timmeren van een zolder boven de wijnkelder (RAG 19). – Aanschaf van 300 staken voor het hopveld (RAG 19). – Delven van een gracht op de heide en aan de ziekenzaal (RAG 19). – Eindafrekening: 46 pond deficit (RAG 19). |
| 1524 | – 18 Koorzusters (RAG 19). – Timmerwerk aan een kamer boven de oven, aan het pesthuis en aan de windmolen (RAG 19). – Aankoop van 2.000 daktegels, 25 nokpannen en 25 gootpannen (RAG 19). – 23 Dagen werk om de slaapzaal, de pandgang en de ziekenzaal met tegels te dekken en 78 dagen metselwerk aan het pesthuis (RAG 19). – 9 Dagen timmerwerk aan gebouwen binnen de abdij (RAG 19). – Eindafrekening: 168 pond deficit (RAG 19). |
| 1525 | – 18 Koorzusters (RAG 19). – Oprichten van een nieuw woonhuis tegen de kerk: 34 dagen timmerwerk, 10.500 kareelsteen, 11 mudden en 2 zakken kalk, 7.000 daktegels, 1.650 deklatten, 9.400 latijzers, 26 dagen werk om de schouwen en de muren te metsen, 1.100 zolderplanken en 400 muurplanken (RAG 19). – Aankoop van 700 vloertegels (RAG 19). – Eindafrekening: 17 pond deficit (RAG 19). |
| 1526 | – 18 Koorzusters (RAG 19). – Opmeting van de heide (RAG 19). – Eindafrekening: 16 pond baat (RAG 19). |
| 1527 | – Abdis Catharina de Beer is op 5 april overleden. Eindafrekening: 389 pond deficit, maar de meeste pachten en renten zijn op 5 april nog niet geïnd (RAG 19). – 17 Koorzusters (RAG 19). – Herstelwerken aan de duiventoren (RAG 19). |
| 1528 | – Abdis Philippina van Mastaing (DP). |
| 1531 | Abdis: Anne de Pottelsberghe (RAG 123). |
| 1536 | – Abdis: Joanna Sanders (RAG 54). Groottante van Sanderus (DP). – Gebedenboek abdij Oosteeklo (Bib NewYork). |
| 1543 | – Mathijs Vande Velde, pastoor van Oosteeklo (RAG 54). – Verzoekschrift tot belastingvermindering. “Het schamel klooster ligt in een wilde heide en heeft weinig inkomsten om de 40 abdijbewoners te onderhouden” (RAG 2). – Verkoop van 3 gemeten land te Eeklo, om de subsidie (toelage aan de graaf) te kunnen betalen (RAG 2). – Octrooi tot belastingvermindering. Het bedrag wordt teruggebracht tot 30 pond zoals in 1493 (RAG 2). – Klacht over de tiendenheffing. Door de koningin van Hongarije (Maria van Oostenrijk) wordt ook aan kloosters en abdijen een tiendenheffing opgelegd (RAG 29). |
| 1544 | – Akkoord over de tiendenheffing. De tienden mogen in mindering gebracht worden op de belastingen (RAG 29). – Aankoop van twee huizen te Gent, van abdij Ter Hagen (Cisterciënzerinnenabdij rond 1270 opgericht te Axel) (RAG 54). |
| 1545 | – Oorlog (Habsburgs-Franse Oorlog, 1542-1546. Frankrijk is de Spaanse Nederlanden binnengevallen). Plundertochten van Franse milities, de pachten kunnen niet betaald worden (RAG 53). – Men begint met de ontginning van de heidegronden rond de abdijsite (RAG 53). – Register van ontvangsten en pachtcontracten (RAG 53). – Rentenboek (RAG 54). |
| 1547 | – Kwijtschelding van grondbelasting voor het land in eigendom, niet voor de gehuurde gronden (RAG 54). – Verkoop van een huis in Gent met de voorwaarde dat, bij rampspoed de volgende 20 jaar, de zusters het huis als vluchthuis mogen gebruiken (RAG 54). |
| 1550 | Lieven Waelpoel, pastoor van Lembeke (RAG 54). |
| 1551 | Stormvloed (Vlaamse vloed, 15 februari), dijkdoorbraak, waterpenningen (belasting voor het onderhoud van dijken, sluizen en waterwerken) (RAG 54). |
| 1553 | Elonis de Beer, pastoor van Oosteeklo (RAG 21, 54). |
| 1555 | Verpachting van de heide aan de venevijver. De heide moet tot winnende land gebracht worden en de kanten moeten beplant worden met eiken, berken en elzen (RAG 90, 106). |
| 1558 | Joos de Bisschop, pastoor van Lembeke (RAG 54). |
| 1560 | Adriaen de Schuttere, pastoor van Lembeke (RAG 54). |
| 1563 | Door het Concilie van Trente (1545-1563) wordt ook aan de conversen de clausuur opgelegd (verbod om buiten de door muren of afsluitingen afgebakende kloostergrenzen te komen zonder toelating van de visitator & aan buitenstaanders om – tenzij uit zeer uitzonderlijke noodzaak – binnen de kloostermuren te komen), zodat de nood ontstaat aan een derde categorie abdijpersoneel: oblaten (leken, meiden en knechten). (Het Norbertinessenklooster Tussenbeek, 1971). |
| 1564 | – Pachtboekje (RAG 55). – Klacht over de kapping van bomen langs de Antwerpse heirweg. Veroordeling van de betrokkenen, deze moeten 100 gulden (16,7 pond) schadevergoeding betalen (RAG 90). |
| 1565 | – In de Sint-Joris polder (gelegen in Cadzand, Zuidzande en Nieuwvliet) wordt een nieuwe sluis geplaatst waartoe de abdij moet bijdragen (RAG 54). – Octrooi om de grafelijke rente af te lossen. De abdij krijgt toestemming om de belaste gronden te verkopen en er andere aan te kopen (RAG 2). – Overeenkomt om de heirweg te Lembeke 3 roeden (11,5 m) breed te maken en gedeeltelijk te verleggen op de heide van de abdij (RAG 90). |
| 1572 | – Herstelling van de haarden in de keuken van de abdis, in het klooster en in het ‘warmhuis’. Herstelwerken aan de windmolen het kaas- en zuivelhuis (RAG 21). – Bouw van een turfhuis (RAG 21). – De zusters verblijven halftijds in hun huizen te Gent. Een schipper wordt betaald om de zusters van en naar Gent te brengen (RAG 21). – Vermelding van graven in de pandgang (RAG 21). – Verpachting van heide met de verplichting deze om in cultuur te brengen (RAG 21). |
| 1574 | – Delving van drie watergangen (RAG 54). – Aanplanting van bos op de heide en langs de Antwerpse heirweg (RAG 90). – Abdis Janne Sanders is sterflaat (persoon die het leen van een onsterfelijke instelling beheert, bij diens dood moet er een leenverhef gebeuren en reliefgeld betaald worden) van de Pieter Maziers brieven (grafelijke grondbelasting) van Assenede (RAG 90). |
| 1577 | – Tijdens de tweede golf van de beeldenstorm (in 1566 ontstaan in Steenvoorde, nu Frans-Vlaanderen) wordt de abdij door de geuzen (Calvinisten) totaal verwoest, alleen het gastenverblijf blijft min of meer gespaard. Abdis Joanna vlucht naar Gent en geeft de aanzet om met een kleine communiteit de ‘abdij van Oosteeklo in Gent’ op te starten (RAG 53 / DP). – Ook de pachthoeven zijn verwoest en de oogst in brand gestoken. De pachters kunnen onmogelijk hun schulden aflossen (RAG 30). Het zal meer dan 10 jaar duren vooraleer de toestand zich min of meer normaliseert. |
| —– | ————————————— |
| 1584 | – Verpachting van de windmolen, met recht op een in de nabijheid gelegen woonhuis. Indien de zusters op de abdijsite brouwen moet de molenaar het mout malen. Indien de rosmolen er zou herbouwd worden, worden de zusters ontheven van de verplichting om het mout door de molenaar te laten malen (RAG 29). |
| 1585 | – Abdis Joanna Sanders is in 1583 overleden, in 1585 wordt ze opgevolgd door Elisabeth Fransmans (DP). – De gemeenschap vestigt zich definitief in de huizen aan de Posteernepoort in Gent (DP). |
| 1586 | – Bevestiging van de totale vernieling van de abdijgebouwen in Oosteeklo met verlies van alle bezittingen, de oogst, de dieren en de bomen (RAG 82). – Octrooi van koning Filip II voor een lening van 2000 gulden Vlaams (333 pond) voor de aankoop van levensmiddelen en om paarden te kopen om de grond te kunnen bewerken (RAG 82). – Visitator: de abt van Cambron (De abdij werd gesticht rond 1148 en groeide uit tot een van de rijkste abdijen in Henegouwen. De beeldenstorm richtte er maar weinig schade aan.) (RAG 82). |
| 1592 | Verkoop van een huis aan de Posteernepoort (RAG 29). |
| 1593 | – Wegens 4 jaar achterstallige rentebetaling aan de burggraaf van Gent wordt abdis Elisabeth Fransmans voor de vierschaar van de burggraverij gedaagd. De abdis betwist de oppervlakte van het belaste grondperceel. Men zal de zaak opnieuw bekijken nadat het betrokken perceel hermeten is (RAG 29). – Smeekschrift aan de koning om drie jaar bescherming tegen schuldeisers te verkrijgen (RAG 82). |
| 1594 | Kwijtschelding van een sinds 1584 achterstallige rente van 2 pond (RAG 82). |
| 1597 | – Verpachting van 4 percelen land in Oosteeklo. Er moet geen pacht betaald worden indien het goed onbruikbaar wordt door oorlog en er niemand durft wonen (RAG 29). (Na de Val van Antwerpen (1585) waren er in het Meetjesland voortdurend strooptochten en plunderingen van zowel Spaanse als Hollandse troepen.) |
| 1598 | – Verzoek om rentevermindering van een achterstallige haverrente gezien de gronden door voortdurend vijandelijke rooftochten braak liggen. De rente mag betaald worden tegen de veel lagere haverprijs van het jaar 1578 (RAG 82). – Aankoop van een huis, gelegen naast de andere huizen in Gent (RAG 54, 82). 1599 – Opnieuw verzoek om lastenvermindering van de achterstallige haverrente. Twee derden wordt kwijtgescholden (RAG 82). |
| 1605 | De vastenperiode en -dagen, die men moet onderhouden, worden vastgelegd (RAG 2). |
| 1607 | Er wordt begonnen met de bouw van de kerk (DP). |
| 1609 | De pachter van de molenberg in Oosteeklo moet er een molen op zetten (RAG 53). |
| 1610 | – Abdis Johanna de Hertoghe (RAG 123). – In Gent. Bouw van de kerk, de pandgang, het claustrum, de slaapzaal en oefenzaal (RAG 54, 123). |
| 1617 | Verpachting van de molenberg. De pachter mag er een huis, schuur en rosmolen op bouwen (RAG 29). |
| 1618 | Op 9 september wordt de kerk ingewijd door de bisschop van Gent: Jacobus Bonen, de abt van Baudelo: Jacobus del Rio en de prior van Waarschoot: Van de Casteele (inscriptie boven de ingang van de abdijkerk). |
| 1620 | – Weigering van de grootgrondbezitters om het opgelegd aandeel van de polderbelasting te betalen. Er wordt een tussenpersoon aangesteld (RAG 29). – Mirakel: in de tuin van het klooster te Gent komt een verdorde kweeperenboom tot bloei (RAG 123). |
| 1624 | Nieuwe bevestiging dat de abdij in Oosteeklo bomen langs de Antwerpse heirweg mag planten – zonder hinder voor de passanten – en het hout mag kappen (RAG 90 / DP). |
| 1625 | Brief over de uitbreiding van fort Sint-Job (gelegen in Lampernisse waar de abdij gronden heeft) (RAG 62). |
| 1628 | Overdracht van de rechtsmacht van Baudelo naar Ter Duinen (RAG 63). |
| 1630 | – Staat van goederen na het overlijden van abdis Joanna Dhertoge (RAG 12). – 15 Koorzusters en 9 conversen en oblaten (RAG 12). |
| 1631 | Abdis Marie Van Brunswyck (RAG 4). |
| 1634 | Abdis Marie Van Brunswyck sterft aan de pest (RAG 123). |
| 1635 | – Staat van goed na het overlijden van abdis Marie Van Brunswyck (RAG 12). – 19 koorzusters, 8 conversen en 2 donaten (oblaten die in ruil voor levenslang onderhoud hun totale bezit aan de abdij overmaken) (RAG 12). – De abdis bezit een vinger en een kruis van Sint Bernardus (RAG 123). |
| 1636 | – Abdis Françoise Van Den Steene (RAG 5, 54, 123). – Bouw van een nieuwe refter, kapittelzaal, infirmerie en brouwerij (RAG 123). |
| 1637 | De ruïne van de abdij in Oosteeklo is bewoond door pachters (RAG 90). |
| 1645 | Op 16 mei wordt Eugenie de Houchin geprofest, ze is 16 jaar oud (RAG 124). |
| 1646 | Oorlog (Frans-Spaanse Oorlog, 1635-1659. Frankrijk annexeert Artesië en gedeelten van Vlaanderen.) Hollandse soldaten plunderen de korenoogst (RAG 29). |
| 1650 | Monialen van Oosteeklo helpen bij de opstart van de nieuwe Cisterciënzerinnenabdij in Roermond (RAG 64). |
| 1652 | De abdis wordt door de vierschaar van het ambacht Assenede gedagvaard tot betaling van 18 jaar achterstallige gemeentetaks op een bos in de ‘Zelzaatse heide’ (Ertvelde). Aangezien het bos regelmatig door krijgsbendes gekapt werd heeft het nu geen grote waarde meer en de eis wordt ongegrond verklaard (RAG 29). |
| 1662 | De prelaat van Ename beweert dat de heirweg in Oosteeklo eigendom is van de abdij van Ename. Getuigenis dat de gemeentekosten van de heirweg altijd door de abdij van Oosteeklo betaald zijn (RAG 90). |
| 1666 | – Oorlog (Dertigjarige Oorlog 1667-1697, Frankrijk tegen de Europese Verbondenen.) Pachten worden in natura betaald, door de levering van hout, graan, gerst, vlas, stro, karnemelk, boter, appelen …, of worden kwijtgescholden (RAG 22). – Toelating om een huiskapel met draagbaar altaar op te richten op de oude abdijsite in Oosteeklo (RAG 66). – Fundatie van 6.000 gulden (1.000 pond) ten laste van de maalderij in Gent (RAG 12). |
| 1667 | – Verzoek om de rechtsmacht van Ter Duinen over te dragen naar Baudelo. De abdij zit in financiële nood. Het is te duur om een pater van Ter Duinen (Brugge) te huisvesten en te onderhouden. Baudelo ligt in Gent en de pater kan in de eigen abdij gehuisvest blijven (RAG 69). – Overdracht van de rechtsmacht van Ter Duinen naar Baudelo (RAG 63). – 31 Koorzusters en 12 conversen (RAG 69). |
| 1668 | – Abdis Francoise Vander Steen is op 27 oktober overleden, 68 jaar oud (RAG 106). – Staat van goed: de kosten-baten zijn in evenwicht (RAG 12). – 30 Koorzusters en 10 conversen (RAG 12). – De afbetaling van de schulden voor de bedijking van Canisvliet worden aan de abdij van Baudelo overgedragen, mits Baudelo alle kosten draagt. De transactie gaat niet door (RAG 106). – Begin van een memorieboek (RAG 106). |
| 1669 | – Vanaf 1669 tot 1675 zijn de rekeningen bewaard (RAG 22). – Op 10 februari wordt Jsabelle Claire Eugenie de Houchin, gezegd de Longastre, benoemd tot abdis (RAG 6, 106, 123). – 16 Februari. Overdracht van de afrekening van de vorige abdis: 128 pond aan baar geld en al het zilverwerk en lijnwaad volgens de inventaris (RAG 106). – 2 Maart. Wijding van Eugenie de Houchin (RAG 70). Peters: de baron van Kruishoutem, Philippe de Jauche gezegd Mastain (echtgenoot van Maria de Clercque) en de burggraaf van Wissocq (Artesië), Ignatius de Clercque. Meters: de abdis van de Bijloke, Anthonette van Leemput, en de abdis van Ter Haghen, Marie de la Bouverie (RAG 70, 106). – Op 10 maart wordt zuster Elisabet Note aangesteld als pieuze (priorin) (RAG 106). – Op 15 maart wordt een nieuwe zoldering in de school gelegd (RAG 106). – 3 April. Zuster Lievine Donders wordt gekleed, door de familie wordt een vat wijn en 2800 gulden geschonken (RAG 106). – De abt van Cambron komt op 2 juli de visitatie doen in plaats van de abt van Clairvaux die ziek te bed ligt (RAG 106). – De barones van Kruishoutem schenkt op 12 juli een groot verzilverd ebbenhouten kruisbeeld aan de abdij (RAG 106). – De pachtsom van 200 gulden voor 16 gemeten weide in Lampernisse (aan het fort Sint-Job) die de abdij in bezit heeft, wordt door de Fransen geconfisqueerd (RAG 106). |
| 1670 | – Karweidag. Wegens langdurende vorst komen de pachters houthakken ten behoeve van de abdij (RAG 106). – In maart wordt een galerij aan de poort gemetseld en een trap naar de kelder, in april een nieuwe voute, in juli een nieuw huis op het pachtgoed Muynckeecke en in Watervliet, want het oude huis was rot (RAG 106). |
| 1671 | – 11 Januari. Pauline Vergauwen is 50 jaar pachteres van het pachtgoed in Kaprijke. Alle pachters van Kaprijke en Aalschoot worden uitgenodigd om dit te vieren op kosten van de abdis (RAG 106). – 30 Januari. Advocaat Reninghe krijgt een volmacht om bij de abdij van Ter Duinen achterstallige schulden op te eisen, een som van meer dan 223 pond en geleverd lijnwaad (RAG 106). – 29 Juni. Pachter Jan Peridaen tracht zelfmoord te plegen door zich de hals over te snijden. Hij blijft nog een paar dagen leven, kan nog biechten, wordt berecht en wordt in gewijde grond begraven (RAG 106). – December. Ter gelegenheid van de kroning van de koning (Karel II van Spanje) werd in 1667 de abdij jaarlijks belast met 20 pond als levensonderhoud voor Catarina Elsius, een dochter van de secretaris van de koning. Bij de aanstelling van abdis Eugenie komt daar nog eens 25 pond bij. Eugenie gaat hier niet mee akkoord. Er komen prosessen. Uiteindelijk gaat men akkoord dat de abdij de lasten afkoopt met een eenmalige gift van 2000 gulden (RAG 106). – Het nieuw huis op pachtgoed Muynckeecke is afgebrand door onachtzaamheid van de pachter. Er wordt een nieuw huis gebouwd op kosten van de abdis (RAG 22, 106). |
| 1672 | – Rentenboek (RAG 56). – Twee vermeldingen van de galg van het ambacht Boekhoute, stond te Oosteeklo op de ‘gentse heide’ (aan het kruispunt Antwerpse heirweg, Abdijstraat) (RAG 31). – Abdis Eugenie schenkt een met zilver beslagen missaal aan de kerk en doet voor de school in het pand een pomp maken met wastafel (RAG 106). – 31 Maart is Maria de Clerck, gravin van Kruishoutem overleden en wordt in het praalgraf in de abdijkerk begraven (RAG 106). – Augustus. Abdis Eugenie laat een houten vergulde troon snijden voor het tabernakel en de gebarsten kelk herstellen en verfraaien (RAG 106). – Oktober. De abdis laat een duiventil bouwen in ’t klooster te Gent en in Oosteeklo de populieren kappen in de dreef van de molen naar de kerk (RAG 106). – November. In Oosteeklo worden eiken geplant aan het gerecht (de galg), langs de straat lopende van de molen naar de kerk en aan het goed “Vogelensanck” (RAG 106). – Er worden nieuwe tafels voor de refter gemaakt (RAG 106). |
| 1673 | – Oorlog (Frans-Hollandse Oorlog 1672-1679). Militaire logementen van Franse en Hollandse soldaten bij de pachters (RAG 31). – 27 Februari. Vergadering in het klooster van de grootgrondbezitters ter verkiezing van 2 afgevaardigden bij de vastlegging van de gemeentebelastingen (RAG 106). – De windmolen wordt herbouwd (RAG 31). – December. Er worden in Oosteeklo 300 eiken geplant langs de Muikemstraat, 200 in de dreef van de molen naar de kerk en 460 langs de Antwerpse heirweg (RAG 106). |
| 1674 | – In Oosteeklo worden nog eens 232 eiken geplant langs de Muikemstraat, 227 aan de hofstede van Pauwel de Wilde en 142 in de Kerrestraat (RAG 106). |
| 1675 | – Oorlogsbelastingen en militaire logementen bij de pachters van Franse en Hollandse soldaten. Heel wat pachten worden kwijtscholden (RAG 31). – In februari worden in Oosteeklo 1428 eiken geplant op 7 verschillende plaatsen langs de straten, want de troepen hadden er zo veel afgekapt. In december worden er nog eens 559 eiken geplant op 12 verschillende plaatsen (RAG 106). – Karweidag voor alle pachters om een gracht te delven en een dreef aan te leggen op de heide in Oosteeklo bij het goed van Joos De Wilde (RAG 106). |
| 1676 | – De abdis laat een nieuwe ciborie maken (RAG 106). – 7 September. Ignatius de Clerck, burggraaf van Wissocq is overleden en wordt in de abdijkerk in het praalgraf naast het altaar begraven door de pater van de abdij. Conflict met de pastoor van de Sint-Michielskerk die hem wilde begraven (RAG 106). |
| 1677 | – Oorlog en plunderingen (RAG 31) (“Het Rampjaar 1677” en de slag bij Noordpene tijdens de Frans-Hollandse Oorlog. In 1678 annexeert Frankrijk het graafschap Artesië, het westelijk deel van het graafschap Vlaanderen (huidig Frans-Vlaanderen) en het zuidelijk gedeelte van het graafschap Henegouwen met o.a. Valenciennes.) – 24 Maart. Intrede van juffrouw Victoria Boele (RAG 106). 1679 – Het pachtgoed op Watervliet is afgebrand door blikseminslag (RAG 31). – Militaire logementen van Hollandse en Franse soldaten bij de pachters (RAG 31). – Pachten worden in natura betaald, door de levering van brandhout, lammeren, kippen, schapen, varkens, vlas, stro, rogge, tarwe, boter … en met het verrichten van diverse handarbeid (RAG 31). |
| 1680 | – Franse oorlogsbelastingen en brandschattingen (RAG 31) (Hoewel de Vrede van Nijmegen in 1678 formeel een einde maakte aan de Frans-Hollandse oorlog, bleven er nog jaren Franse invallen en plundertochten in Vlaanderen en Brabant). – Gezien sommige kloostergebouwen in Gent op invallen staan werd besloten om ze af te breken en herop te bouwen. Wegens oorlogsomstandigheden wordt dit uitgesteld (RAG 30). – Bijkomende belasting voor het herstel van de sluis van Boekhoute (RAG 31). – Schouwing der wegen van Oosteeklo en de abdijgronden (RAG 29). |
| 1681 | Wegens langdurige vorst kan het vlas niet geoogst worden (RAG 31). |
| 1682 | – In Gent: bouw van een nieuwe vleugel tussen de refter en de brug, een galerij, een kamer voor de pater en een nieuwe sacristie (RAG 123). – Het wapenschild van Eugenie de Houchin de Longastre wordt op de oude abdijgebouwen in Oosteeklo aangebracht en eveneens in de ‘Kerkeweg’. |
| 1683 | – Brandstichtingen in Oosteeklo door de Fransen. In december, een herberg-brouwerij rechtover de parochiekerk, op 22 december de windmolen en het pachtgoed ‘Schoondonck’. Het ambacht Boekhoute draagt financieel bij om de oorlogsschade te vergoeden (RAG 31). |
| 1684 | Op 28 september verschijnt Jezus aan zuster Victoria Boele in een eerste visioen, deze verschijningen zullen een paar jaar aanhouden (De Twee Ambachten, 2010). |
| 1686 | – In 1686, 1688, 1706, 1709, 1711 en 1718 dijkdoorbraken en militaire inundaties in het Ambacht Boekhoute (RAG 31). – De pachter van de windmolen mag op het goed een rosmolen bouwen. Bij het beëindigen van de pacht mag de abdis de rosmolen overnemen of afbreken (RAG 29). |
| 1687 | Op 1 april bezoekt Eugenie de Houchin Oosteeklo om, samen met Victoria Boele, naar Stoepe op bedevaart te gaan (De Twee Ambachten, 2010). |
| 1688 | – Oorlog (Negenjarige Oorlog 1688-1697, Frankrijk tegen de Grote Alliantie: Brandenburg, Spanje, Zweden, Engeland en Nederland.) Militaire logementen bij de pachters en brandschattingen (RAG 31). – Veel schade door oorlogsvluchtelingen (RAG 31). – De abdij zit in financiële nood. Om de grafelijke rente te kunnen betalen worden 7 partijen grond verkocht, met de bedoeling om deze later terug te kopen (RAG 29). |
| 1689 | Getuigenissen dat de gemeentekosten van de Antwerpse heirweg altijd door de abdij van Oosteeklo betaald zijn (RAG 90) |
| 1691 | Eerste vermelding van ‘Oosteeklo buiten’ (RAG 31). |
| 1693 | Staat van goed. Sommige pachten en renten kunnen al jaren niet meer geïnd worden. De abdij kan onmogelijk de eigen schulden afbetalen, hierdoor blijven ook de intresten verder oplopen (RAG 30). |
| 1697 | – Twee pachtlanden in Boekhoute zijn door de Fransen onderwater gezet (RAG 30). – Opluchting. Met de vrede van Rijswijk komt op 20 september een einde aan de Dertigjarige Oorlog 1667-1697 (RAG 31). (Frankrijk moet gedeelten van de vroeger veroverde gebieden teruggeven, maar het graafschap Artesië, het westen van het graafschap Vlaanderen (nu Frans-Vlaanderen) en het zuiden van het graafschap Henegouwen blijven definitief ingelijfd bij Frankrijk.) – Aantal religieuzen: 40, ze moeten volledig voor eigen onderhoud instaan (RAG 30). – Een schaapstal in Oosteeklo is ingevallen door storm (RAG 31). |
| 1699 | In opvolging van het Generaal Kapittel van Citeaux van 18 mei 1688, beslist de abt van Baudelo (Petrus Everaert) om de ‘strikte clausuur’ aan de vrouwenkloosters onder zijn toezicht op te leggen. Hierdoor kunnen de nonnen nog slechts zeer uitzonderlijk toestemming krijgen om buiten de abdijsite te komen en kunnen de abdissen zelf de abdijgoederen niet meer beheren. De abt legt deze maatregel enkel op aan de abdijen van Oosteeklo, Doornzele en Ter Hagen, maar niet aan de Bijloke en Nieuwenbos, abdijen eveneens onder zijn toezicht. Onder leiding van Eugenie de Houchin komen de getroffen abdijen in het verzet en tekenen beroep aan bij Rome. Er ontstaat een ernstig conflict met de generale overste. Het is ongehoord – zelfs door pauselijke bullen verboden – om tegen de beslissing van het Generaal Kapittel in beroep te gaan. De betrokken kloosters worden door de abt van Baudelo geëxcommuniceerd. Hierop staken de abdissen van Doornzele en Ter Hagen hun verzet, maar niet Eugenie. Zij gaat te rade bij rechtsgeleerden die haar in het gelijk stellen: een strikte clausuur kan slechts opgelegd worden wanneer het in de regel van de Orde staat en dit is bij de Benedictijnen – en dus ook Cisterciënzers – niet het geval. Uit Rome komt geen antwoord en dit is de gebruikelijke methode om te melden dat de klacht gegrond is, zo niet had Rome de generale overste onmiddellijk in het gelijk gesteld. Door bemiddeling van de abt van Clairvaux bekennen abdis Eugenie en haar volgelingen dat ze ongehoorzaam zijn geweest en vragen om vergiffenis. Alles wordt vergeven, de plooien worden gladgestreken en de vroegere toestand wordt hersteld (RAG 111). |
| 1700 | – Verstopping, door een ingestorte brug, van een watergang in Lembeke (RAG 29). – Discussie bij de heropening van een afwateringskanaal in het Ambacht Boekhoute. De grootgrondbezitters willen de helft van de kosten dragen op voorwaarde dat alle parochies ook hun deel hiertoe bijdragen. Dus ook Oosteeklo dat weliswaar onder de opeenvolgende inundaties niet te lijden heeft, maar wel tijdens de laatste oorlog veel brandschade geleden heeft die mede door alle parochies van het ambacht vergoed werd (RAG 29). |
| 1701 | Oorlog (Spaanse Successieoorlog, 1701-1713. Frankrijk en Spanje tegen de Grote Alliantie.) Militaire logementen bij pachters (RAG 31). |
| 1705 | Hollandse oorlogscontributies (RAG 31). |
| 1706 | Reparaties aan pompen (RAG 31). |
| 1707 | Dispuut over de visserij bij het pachtgoed in Watervliet. De schout beweert dat het visrecht in de watergang aan de baron toebehoort; echter, de watergang en het visrecht behoort tot het pachtgoed en dat is eigendom van de abdij (RAG 29). |
| 1710 | De pachthoven hebben andermaal veel te lijden onder foerageringen en plunderingen door zowel Hollandse als Franse soldaten (RAG 31). |
| 1712 | Franse legerbendes plunderen de oogst (RAG 31). |
| 1713 | Einde van de Spaanse Successieoorlog. Door de vrede van Utrecht (11 april) worden de Spaanse Nederlanden bij Oostenrijk ingelijfd. |
| 1714 | – Octrooi voor de vermindering van tolgelden (RAG 2). – Schouwing van de heirweg te Ertvelde (RAG 90). |
| 1720 | – Uit financiële noodzaak ziet de abdij zich genoodzaakt om siroop en confituur te maken om te verkopen (RAG 106). – Aankoop van een ‘berlinne’ (hangende koets) betaald met de verkoop van confituur en siroop (RAG 106). |
| 1722 | – Overlijden van abdis Jsabelle Claire Eugenie de Houchin, de Longastre, 93 jaar (RAG 12, 123). – Abdis Julienne van den Bogaerde (RAG 123). – Staat van de goederen, 22 religieuzen en 11 conversen (RAG 12). – Op de site in Oosteeklo zijn 4 hofsteden gebouwd (RAG 12). |
| 1724 | – In de keuken worden de wanden betegeld, betaalt met de verkoop van confituur en siroop (RAG 106). |
| 1725 | – Overlijden van abdis Juliane vanden Bogaerde (RAG 12). – Staat van goederen, 20 religieuzen en 9 conversen (RAG 12). – 27 September. Bezoek van de abt van Clairvaux. De financiële toestand van de abdij is duidelijk verbeterd. – Abdis Maria Alexandrina de Coene (DP). |
| 1726 | Er mag één glas wijn geschonken worden op Paasdag, Sinksen, de feestdag van Maria, Allerheiligen, de feestdag van Sint-Bernardus, de dag van de kerkwijding, begin van de advent, Kerstdag, op de dag dat de jaarlijkse rekening afgesloten wordt en bij het begin van de vasten. Een half glas elke zondag van de vasten (RAG 106). |
| 1727 | – Verkoop van de grond in Lapscheure, werd aangekocht in 1322 (RAG 12, 29). – In de pandgang wordt een vloer gelegd met witte en blauwe tegels, betaald met de verkoop van confituur en siroop (RAG 106). |
| 1729 | In de refter wordt een nieuwe vloer gelegd, betaald met de verkoop van confituur en siroop (RAG 106). |
| 1731 | Er wordt een bakkerij gebouwd (RAG 106). |
| 1734 | – Bouw van een washuis, betaald met de verkoop van confituur en siroop (RAG 106). – De grote kerkklok is gebarsten. Men besluit om alle drie de kerkklokken te laten hergieten (RAG 106). |
| 1735 | – 15 September. De burggraaf van Wissocq is in Utrecht overleden, hij wordt per schip naar Gent gebracht en in de familiekelder in de abdijkerk begraven. Bij de begraving zijn er problemen, de lijkbaar breekt door het grote gewicht en de ingang van de grafkelder is te smal om de kist erdoor te krijgen (RAG 106). – Op het pachtgoed in Watervliet wordt een nieuwe dreef aangelegd en beplant met eiken (RAG 106). |
| 1736 | De pandgang, het salon, de refter en de kapittelzaal worden gewit. Het dak van de zolder boven de werkkamer, van de school en van de appelzolder wordt hersteld en in de kerk wordt een plafond gelegd (RAG 106). |
| 1738 | Het dak van de kerk wordt vernieuwd en met schaliën gedekt (RAG 106). |
| 1740 | – In de kerk wordt een nieuw orgel geplaatst (RAG 106). – In Oosteeklo wordt de dreef, voor de poort van de site met eiken beplant (RAG 106). – Op 20 oktober is de keizer Karel VI overleden. In alle kerken en kloosters moeten gedurende zes weken driemaal per dag de klokken luiden (RAG 106). |
| 1741 | – Landmeterkaarten, kadasterkaarten (RAG 28). – De koningin van Hongarije (Maria Theresia van Oostenrijk) is bevallen van een zoon. In alle kerken moeten gezongen missen opgedragen worden en ‘s avonds moeten alle mensen feest vieren op straffe van boete (RAG 106). – Er worden 20 messen met zilveren handvat deels geschonken, deels gekocht (RAG 106). |
| 1742 | – In Oosteeklo worden op de ‘gentse heide’ 1100 ‘tronken’ (jonge boomscheuten) geplant (RAG 106). – In Watervliet wordt de pachthoeve met pannen gedekt en wordt er een regenbak gemetseld (RAG 106). |
| 1743 | Kadasterkaart van de noordkant aan de abdijsite in Oosteeklo (RAG 28). |
| 1745 | – Oorlog (Oostenrijkse Successieoorlog, tussen Frankrijk en de Oostenrijkse Alliantie, 1740-1748). Op 11 juli, om 2 uur ‘s nachts, is Gent bij verassing door de Fransen ingenomen. Op 25 juli trekt de Franse koning (Lodewijk XV) de stad binnen onder het luiden van de klokken, daarna vertrekt hij met ‘de barge’ naar Brugge. Gent is ingenomen zonder schieten of plunderen (RAG 106). – Betwisting over de betaling van de straatlantaarns langs de kant van de abdij in Gent (RAG 72). – Door juffrouw Loovelde worden 2 zilveren kandelaars, versiert met haar wapen, aan de abdijkerk geschonken (RAG 106). – Er worden 12 zilveren messen aangeschaft, betaald met de inkomsten van de turfwinning te Oosteeklo (RAG 106). |
| 1749 | De voorbije jaren werden in Oosteeklo 7000 eiken geplant op de ‘bommels’, het ‘stukcxken’, de ‘gentse heide’, den ‘polderbos’, het ‘goed ter weeden’ en de ’ses bunder’; en in Kaprijke in de Moerstraat (RAG 106). |
| 1752 | Verpachting van de heide op ‘crabersbeek’, met de verplichting om de heide tot landbouwgrond te ontwikkelen (RAG 29, 106). |
| 1753 | – Op 20 augustus wordt de 600ste verjaardag van Sint-Bernardus uitbundig gevierd (RAG 106). – Ter gelegenheid van haar zilveren jubileum schenkt de abdis Alexandrina Coene, nieuwe met zilver beslagen koorstoelen (RAG 106). – Bij haar professie schenkt zuster Gregoria de Maere twee zilveren muntstukken ter waarde van 5 pond (RAG 106). |
| 1755 | Zuster Gregorie de Maere schenkt een antifonarium aan de kerk (RAG 106). |
| 1756 | – De kerk wordt gewit, betaald met de verkoop van bomen te Oosteeklo (RAG 106). – Verschillende aardbevingen volgen elkaar op. Op bevel van de bisschop moet drie dagen na elkaar dag en nacht voor het Heilig Sacrament gebeden worden en worden er processies gehouden en lof gezongen (RAG 106). |
| 1757 | – Er worden kunstige altaarkleden gemaakt, o.a. voor de parochiekerk van Oosteeklo en het Sint-Anna kapelletje aan de windmolen (RAG 106). – De heer van Lembeke stopt het proces in verband met de Antwerpse heirweg – dat meer dan 4 jaar duurde – en moet 3000 gulden (500 pond) kosten betalen (RAG 106). |
| 1758 | Aanplanting van 700 eiken langs de heirweg te Lembeke (RAG 90). |
| 1761 | Aankoop van een nieuw haardijzer voor de keuken, de panden worden gewit en de kerk wordt gekuist door de witters (RAG 106). |
| 1762 | – Abdis Alexandrina de Coene is onlangs overleden (RAG 30). – Abdis Angelia Bruyneel (DP). – Staat van goed. De vooropgestelde inkomsten worden al jaren niet meer ontvangen. De 31 zusters krijgen enkel nog kost en inwoon en moeten zelf voor alle andere kosten instaan (RAG 30). |
| 1766 | Toestemming om schapen te weiden op de abdijgronden, zoals van ouds (RAG 29). |
| 1771 | – In het salon wordt een nieuwe vloer gelegd een schouw gemetst en de tralies voor de vensters weggenomen (RAG 106). – Men stopt met brouwen. Het washuis wordt vergroot met een deel van de brouwerijgebouwen (RAG 106). – De proost van Sint-Baafs wordt benoemd tot bisschop van Gent, tot ieders tevredenheid (RAG 106). – Op bevel van de keizer worden in Oosteeklo, Kaprijke en elders alle koeien geslacht die door een ziekte besmet zijn. De boeren worden vergoed (RAG 106). |
| 1772 | – Er wordt een nieuw uurwerk aangekocht voor het pand (RAG 106). – Door edict van keizerin Maria-Theresia van Oostenrijk worden de kloosterorden verplicht om de novicen kosteloos op te nemen en wordt de minimumleeftijd voor de professie op 25 jaar bepaald (Het Norbertinessenklooster Tussenbeek, 1971). |
| 1773 | In de bakkerskelder wordt een nieuw fornuis geplaatst (RAG 106). |
| 1774 | – Abdis Angelia Bruyneel is overleden. Verkiezing van Victoria Van De Wiele tot nieuwe abdis (RAG 106). – Staat van goed. In totaal heeft de abdij 17 pachthoven in bezit met een gezamenlijke jaarlijkse pacht van 46 pond 10 schelling 6 groot, wat nauwelijks voldoende is om de gebouwen te onderhouden (RAG 12). – 22 Koorzusters en 8 conversen (RAG 12). |
| 1776 | – In de rest van het brouwerijgebouw worden ziekenkamers ingericht (RAG 106). – Er wordt een ontspanningsruimte gebouwd, de kelder wordt hersteld, in de keuken wordt een nieuwe en kleinere oven gebouwd en een loden pomp geplaatst (RAG 106). |
| 1777 | – In de loop van volgende jaren worden de vensteropeningen vergroot, nieuwe ramen gestoken en de schaliedaken hersteld (RAG 106). – Er wordt een nieuwe koets aangekocht (RAG 106). – De hof wordt beplant met fruitbomen maar eerst wordt de slechte grond afgegraven en worden de hagen en bomen gekapt (RAG 106). |
| 1778 | In de kerk worden de arduinen kruisvensters vervangen met nieuw glas, het altaar gemarmerd en verguld en er worden 12 damasten stoelen aangekocht. (RAG 106). |
| 1781 | – Verkiezing van afgevaardigden voor de grote gelanden (RAG 29). – Het dak van de gebouwen langs de Leie wordt vernieuw met nieuwe planken en schaliën (RAG 106). |
| 1782 | – In Oosteeklo wordt een groot buitenverblijf (het kasteel) gebouwd, met de hulp van de abdij van Baudelo. – In de kamer van de abdis wordt een scheidingsmuur uitgebroken, nieuwe vensters gestoken een nieuwe vloer gelegd en een marberen schouw gemetseld (RAG 106). – Baudelo schenkt 984 oude vloertegels aan de abdij, deze worden geslepen en in Oosteeklo, in het nieuw buitenverblijf, in de kapel en in de gang gelegd (RAG 106). |
| 1787 | – Staat van goed in opdracht van de Oostenrijkse keizer Jozef II (RAG 12). – 22 Koorzusters en 10 conversen (RAG 12). – De tichels op het dak boven de kamer van de zusters wordt vervangen door blauwe pannen en een gedeelte van het schaliedak wordt hersteld (RAG 106). – Van al de matrassen wordt de overtrek en de wol vernieuwd (RAG 106). |
| 1788 | In de slaapzaal worden de houten cellen afgebroken en vervangen door grotere gemetste cellen. Op diverse andere plaatsen worden de ramen vervangen, schouwen gemetseld, vloeren gelegd en zolders vernieuwd (RAG 106). |
| 1789 | – De bisschoppen geven toelating om op 24-jarige leeftijd geprofest te worden (RAG 2). – Franse Revolutie. |
| 1790 | – Octrooi voor een lening van 10.000 gulden (1667 pond) (RAG 73). – Gesjoemel van sommige grootgrondbezitters met hun vergoeding bij de Provinciale Staten (RAG 29). |
| 1791 | Het orgel wordt gekuist door orgelbouwer Van Peteghem (RAG 106). |
| 1792 | – Oorlog (Eerste Coalitieoorlog 1792-1797. Europese verbondenen tegen Napoleon. Frankrijk annexeert de Zuidelijke-Nederlanden.) Op 14 november rukken de Fransen Gent binnen en leggen de abdij een oorlogsbelasting op van 1.250 pond Brabants (1.500 pond Vlaams) (DP). – De clerus van Gent belooft om een bijdrage van 600.000 gulden Brabants (100.000 pond) te verdelen om het volk te ontlasten van de schulden die ze tijdens de recente onlusten waren aangegaan (RAG 2). |
| 1793 | Op 29 maart, Goede Vrijdag, trekken de Fransen weg uit Gent en rukt het keizerlijk leger (Oostenrijkers) de stad binnen (RAG 106 / DP). |
| 1794 | – Op 29 juni wordt Gent opnieuw door de Fransen bezet. Aan de abdij wordt een oorlogsbelasting van 20.000 pond Doorniks (13.888 pond Brabants of 17.000 pond Vlaams) opgelegd. De abdij kan dit onmogelijk betalen. Goud- en zilverwerk, ter waarde van 26 pond 11 schelling en 8 denier Doorniks, wordt omgesmolten en bijkomend wordt een lening van 19. 000 pond Doorniks aangegaan (RAG 73 / DP). – In de zustercellen worden grotere vensters gestoken en in de hof een nieuw kippenhok getimmerd (RAG 106). |
| 1795 | – Staat van goed opgemaakt 22 vendemiaire jaar 4 (10 oktober 1795). De abdij heeft 17 pachthoven en 55 gronden in bezit te Bassevelde, Boekhoute, Canisvliet, Eeklo, Ertvelde, Gent, Kaprijke, Lembeke, Oosteeklo, Sleidinge en Watervliet (RAG 30). |
| 1796 | – Wet op de afschaffing contemplatieve kloosters (RAG 2). Boedelbeschrijving op 4 mei 1796 (RAG 30). – Op 20 oktober ontvangen de zusters het bevel dat ze het klooster binnen de 20 dagen moeten verlaten (RAG 2). – Op 27 november om 9 uur meldt de Franse commissaris zich bij de abdis. Op zijn vraag waarom ze het klooster nog niet hebben verlaten, antwoordt abdis Victoria van de Wiele, dat ze daartoe niet bereid zijn. De commissaris dreigt met de inzet van soldaten. De abdis antwoordt “daarop hebben wij gewacht”. Ondertussen heeft zich in de straat van de abdij een menigte verzameld om de zusters te ondersteunen. Er komt een vrederechter en een tuchtmeester aan te pas, die nog eens de “avis d’expulsion” aan de abdis voorleggen, waarop de abdis reageert dat ze het Frans niet machtig is. De soldaten krijgen het bevel om de uitdrijving manu militari uit te voeren (RAG 119). Er zijn op dat moment 22 koorzusters, 10 lekezusters en 1 oblaat (DP) – De abdis, 3 koorzusters en 1 lekenzuster vinden onderdak in het groot begijnhof van Gent, enkele in het klein begijnhof en anderen bij familieleden (RAG 119 / DP). |
| **** | ***************************** |
| VERVOLG IN GENT | |
| 1797 | De gebouwen worden verkocht, maar worden door de abdis terug gekocht voor 11.000 pond (DP / De Twee Ambachten, 1998). Op 22 november keren 5 koorzusters en 5 lekenzusters terug. Ze voorzien in hun onderhoud met handwerk en de verhuur van kamers. Er mogen evenwel geen nieuwe novicen meer aangenomen worden (DP). |
| 1812 | Abdis Victoria, de laatste abdis van de abdij van Oosteeklo, sterft op 18 december in het groot begijnhof te Gent (DP). |
| 1823 | Op 11 december verkopen de resterende zusters hun gebouwen aan kanunnik Jozef Triest, die de abdij doorgeeft aan de Jezuïeten (Van Werveke). De zusters trekken zich in het klooster terug in een paar kamers aan de Posteernepoort en Bestormbrug (DP). |
| 1834 | De Jezuïeten bouwen hun eigen kerk, omdat de kerk van de abdij van Oosteeklo te klein is. De oorspronkelijke abdijkerk wordt echter niet afgebroken (Brouwers, 1980 Gent). |
| 1842 | In Gent overlijdt de laatste Cisterciënzerin van de abdij van Oosteeklo (DP). |
| 1843 | De Posteernepoort wordt afgebroken (RAG 74 / ‘Gent anders bekeken’). |
| 1847 | Aangezien de heerlijkheid Wieze in 1669 aangekocht werd door de familie de Clerck-Wissocq, wordt het fronton van het praalgraf van deze familie – dat nog in de abdijkerk aanwezig is – naar de parochiekerk van Wieze overgebracht (Heemkring Wieze). |
| 1956 | Meer dan 100 jaar later verlaten de Jezuïeten de “residentie Oosteeclo” om hun intrek te nemen o.a. in het Sint Barbaracollege (Van Werveke). Vanaf dan neemt het Hoger Sint-Lucas Instituut bezit van de gebouwen en dit tot op heden – nu anno 2025 – onder de naam ”LUCA”. |
| **** | ******************************* |
| VERVOLG IN OOSTEEKLO | |
| 1798 | Openbare verkoop van de gehele abdijsite. Wordt gekocht door Pieter van Rooten die er een “jenever- en brandewijnstokerij” in onderbrengt. Het bedrijf gaat na twee jaar failliet (De Twee Ambachten, 1996). |
| 1802 | Op 30 augustus 1802 opnieuw openbare verkoop van de volledige abdijsite. Koper is ditmaal ‘meester Silversmidt’ Joseph Henricus Bruers, gehuwd met Catharina Loridon. In Oosteeklo is hij zowel gemeenteontvanger als ontvanger van het ’Armbureel’. Daarnaast is hij een verwoed imker (Gazette van Gendt: 23/8/1802). |
| 1834 | Het testament van Joseph Bruers begunstigt de dienstmeid Catharina Mortier als enige erfgenaam. Zij moet evenwel haar zus Regina – die ook inwonend is – levenslang onderhouden (RAG not, 42, akte 193). |
| 1837 | Op 21 maart 1837 verkoopt Joseph Bruers een deel van de site aan Leo Van Hecke, met name de kadasternummers: C342 en C343 (het huidige gastenverblijf, de schuur, stal en gronden), met een uitweg en recht op passage over C345 en C354 (RAG, not. 11, akte 51). |
| 1839 | In 1839 wordt het resterende deel met kadasternummer C324 openbaar verkocht. Dit omvat het kasteel met bijgebouwen, de vijver, gronden enz. De koper is Angelus Roegiers. De nazaten Laridon hebben ondertussen bekomen dat de helft van de erfenis naar hun gaat. |
| 1919 | Bij de verkoop uit de erfenis van de familie Van Hecke koopt Petrus de Vos o.a. deel nr. 8, zijnde het gastenverblijf, gronden en bijgebouwen C342 a, C342 d, C343, voor een bedrag van 400 frank. Petrus de Vos is arts in Nederzwalm. Hij sterft in 1951. |
| 1994 | In de periode van 1951 tot 1994 blijkt dat de site aan zijn lot wordt overgelaten en het geheel “verloedert”. Het gastenverblijf wordt aan het zicht onttrokken door aanplant van veel bomen en het bouwen van een betonnen afsluiting. Er is zelfs sprake van brandstichting, dit alles om de klassering tegen te gaan? Uiteindelijk wordt het in 1994 als ‘beschermd monument’ erkend. (Inventaris Onroerend Erfgoed sinds 24-6-1994 onder nr. 8008). |
| 1998 | Steven Roosen koopt bij openbare verkoop het gastenverblijf en renoveert het. |
| 2022 | In 2022 geeft Steven de abdijsite in beheer aan ‘de Orde van de Smoutpot’. |
| E I N D E |
